Ngày mới ở vùng than

  • 7

Nghe nói từ xa xưa, miền đất biên viễn này là nơi hiểm trở, heo hút. Đây là nơi Lê Thánh Tông từng viết trong bài thơ An Bang phong thổ rằng: 'Muôn ngọn núi nổi trên mặt biển trông như những viên ngọc đẹp - La liệt như những vì sao, những quân cờ, chênh vênh một mầu xanh biếc - Cá muối nhiều như đất, dân theo nghề đó rất tiện lợi - Không có ruộng cấy lúa nên thuế khóa nhẹ'. Đất biên cương dân cư thưa thớt, nhiều thế kỷ trước, vó ngựa ngoại xâm đã để lại nơi đây. Có lẽ vì thế, đất và người Quảng Ninh đã phải trần mình, lam lũ vật lộn với cuộc sống gian truân, luôn rình rập nguy nan, địch họa. Thời học phổ thông, tôi mới chỉ biết Quảng Ninh qua Vùng mỏ - tiểu thuyết của Võ Huy Tâm, và qua câu thơ của Tố Hữu: 'Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ'... Còn từ ngày nhập ngũ, hầu như tôi chỉ đóng quân xa tít trong miền trung nắng gió, nhưng vẫn nghe rõ nỗi ràng buộc thân thương của một người lính, của một con dân đất Việt với vùng đất biên cương... Rồi khi đến đây, tôi đã gặp một Quảng Ninh hoàn toàn khác. Khác xưa, khác hôm qua. Khác những gì tôi đã biết. Như so 'trời' với 'vực'. Vì đó là một Quảng Ninh đang ngày càng giàu lên, đẹp lên, với những lợi thế về tài nguyên và phong cảnh tự nhiên mà không phải nơi nào cũng có được. Nhắc lại, xin nhắc lại thôi, bởi điều đó thì ai cũng biết. Đó là than. Là Vịnh Hạ Long. Đúng là 'rừng vàng, biển bạc'. Nhưng, dù thiên nhiên có ưu đãi đến mấy thì cũng chỉ mới đưa tới 'thiên thời', 'địa lợi' phải còn 'nhân hòa' nữa chứ. Và tôi cảm nhận được rằng, giờ đây Quảng Ninh đã hội tụ được những điều kiện cơ bản, cần thiết để phát triển. Đó là 'thời' của các ý tưởng táo bạo, mới mẻ, nhạy bén, được trân trọng, có cơ hội để biến thành hiện thực. 'Thời' của trí tuệ, sức vóc tuổi trẻ được quan tâm, trọng dụng; những năng lượng mới sớm được khởi phát tạo lực cho sự tăng tốc của hành trình đi lên. 'Thời' là lấy phát huy nội lực làm chính nhưng không xem nhẹ hội nhập và giao lưu, làm gì, ở đâu cũng phải biết người biết ta... 'Địa lợi' thì đã rõ, còn 'nhân hòa' thì sao? Vâng, đó là việc yên dân phải trở thành một thước đo của phát triển bền vững. Mà muốn yên dân, thì trước hết cán bộ phải có tâm, có tầm, nói ít, làm nhiều. Làm tốt, làm để đem lại nhiều quyền lợi cho mọi người lao động, cho toàn dân, trực tiếp góp phần tạo dựng nên nền tảng phát triển cho các thế hệ mai sau, qua đó thể hiện sự tốt đẹp, tính sinh động của chế độ xã hội XHCN. Và tổng hòa của các phẩm chất ấy, sẽ giúp hình thành văn hóa lãnh đạo - một yếu tố văn hóa của xã hội mà chúng ta đang xây dựng. Trong Phòng truyền thống của Công ty cổ phần Hà Lầm có lưu giữ một viên đá và sáu vỏ chai sâm banh. Đó là những hiện vật gắn liền với một mốc lớn đánh dấu sự trưởng thành và phát triển của công ty. Viên đá ấy nằm ở độ sâu 300 m do công nhân Nguyễn Trọng Thái đem lên. Viên đá là bằng chứng đánh dấu độ sâu của hầm lò mà những người thợ mỏ Hà Lầm đang khai thác hiện nay. Phó Giám đốc Trần Mạnh Cường kể rằng, đó là độ sâu nhất của hầm lò than ở Đông - Nam Á hiện tại. Sau thành công này, sáu chai sâm banh được mở ra chúc mừng thắng lợi lịch sử của mỏ Hà Lầm, của cả ngành than Việt Nam. Phải nói là công nghệ khai thác ở Hà Lầm đến nay đã khá hiện đại. Như những chiếc cột chống hầm lò chẳng hạn. Cây cột bằng gỗ nay đã lùi vào dĩ vãng, thay vào đó là hệ thống giàn chống thủy lực XY, là những giá khung di động. Rồi công nhân không phải đi bộ vào lò như trước đây mà ung dung ngồi trong những 'ca-bin hở', thắt dây bảo hiểm, để tàu đưa vào hầm lò. Có tận mắt thấy cảnh tàu đưa công nhân ra vào lò mới hiểu được tính chất lao động và niềm vui của những người thợ. Thợ ra lò, mặt mũi lem luốc đen nhẻm, nhưng đôi mắt chào chúng tôi thì ấm áp và nụ cười mới sáng làm sao. Nhìn những gương mặt ấy, tôi chợt nhớ tới câu nói của anh Vũ Đức Đam, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh trong buổi gặp gỡ hôm trước. Anh bảo: 'Những người thợ lò có đôi mắt mầu nâu'. Và tôi nghĩ, có lẽ so với độ đen nhanh nhánh của than thì mắt của người thợ lò đúng là nâu thật. Lại muốn chia sẻ những điều gì đó với đôi mắt nâu của những người thợ cần cù dũng cảm đang cùng nhau mỗi năm làm ra 2 triệu 100 nghìn tấn 'vàng đen' cho Tổ quốc. Anh Đoàn Ngọc Lý, Trưởng ban thi đua của công ty, cho chúng tôi biết: Hiện nay công ty có 4.580 cán bộ, công nhân, mức lương bình quân hằng tháng là 8,6 triệu đồng, riêng thợ lò đạt mức 12 - 15 triệu đồng tháng. Trên màn hình lớn đặt tại trụ sở công ty, chúng tôi thấy rõ hình ảnh của đoàn tàu đang vào lò nghiêng. Tiếng cô gái theo dõi vang lên trong trẻo: 'Tàu đã đến độ sâu 50...' rồi sau đó là 'Tàu đã đến độ sâu 150,... 300'. Cũng thông qua hệ thống truyền thanh này, trong hầm lò thăm thẳm đen những người thợ được nghe những ca khúc đi cùng năm tháng hào hùng hay những bài hát về quê hương đất nước. Nhờ những giai điệu ấy, dù đang miệt mài lao động trong hầm sâu, nhưng những người thợ vẫn thấy Tổ quốc, quê nhà, thấy người thân luôn ở bên mình. Nghe kể thì ba cặp 'giếng đứng' đang được thi công, và một ngày gần đây, người thợ của Công ty Hà Lầm sẽ được làm việc trong những 'giếng đứng', một công nghệ khai thác than hiện đại nhất trên thế giới hiện nay. Từ nơi làm việc của những người thợ lò, chúng tôi đến Công ty Viglacera Hạ Long. Ấn tượng với chúng tôi nhiều nhất ở đây có lẽ chưa phải là kết quả sản xuất, chất lượng sản phẩm ngày càng tăng của một tập thể Anh hùng Lao động. Điều chúng tôi thích thú nhất ở Viglacera Hạ Long là phong thái đàng hoàng, lề lối làm việc nghiêm túc của cán bộ và công nhân, là sự quan tâm đến sinh hoạt của người lao động, rồi cảnh quan xanh - sạch - đẹp. Nói là sản xuất gạch ngói, nhưng khi đến các nhà máy Giếng Đáy, Tiêu Giao... ở đâu cũng thấy ngăn nắp, sạch sẽ. Đặc biệt là hệ thống thu hồi nhiệt từ lò nung tuy-nen góp phần làm trong sạch môi trường rất hiệu quả. Trước đây, nhiệt lượng thải ra của lò nung sẽ tỏa ra và lẫn vào không gian, nhưng sau khi có công trình này thì nhiệt lượng được thu lại, tiếp tục dùng sấy gạch ngói. Đi trong nhà máy nhưng lại không có cảm giác ngột ngạt, bụi bặm. Hàng trăm công nhân chăm chú làm việc, thấy chúng tôi, ai cũng cúi đầu chào, kiểu chào của những người lao động theo tiêu chuẩn văn minh. Và tôi thấy trên ngực áo của các lao động trẻ đang đứng máy, lái xe, bốc xếp đều lấp lánh chiếc huy hiệu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Tiếp cận và sử dụng những công nghệ tiên tiến nhất để sản xuất đạt hiệu quả cao, tiết kiệm sức người, tăng độ an toàn lao động, gìn giữ môi trường là hướng đi của nhiều doanh nghiệp ở Quảng Ninh như Hà Lầm, Viglacera. Đó là lời giải cho bài toán phát triển kinh tế - xã hội bền vững, quá trình tăng trưởng sản xuất gắn liền với việc nâng cao chất lượng đời sống, bảo vệ môi trường. Bài toán cần giải của Quảng Ninh là phải làm thế nào để vừa giữ gìn, phát triển khu vực Vịnh Hạ Long - di sản thiên nhiên thế giới, vừa tiếp tục mở rộng sản xuất. Giữ gìn Vịnh Hạ Long sạch đẹp là giữ gìn cho muôn đời sau. Khi ngồi trên con thuyền đi trong vịnh, ngắm cảnh Hạ Long tôi lại nhớ tới bài hát Tôi là người thợ lò của nhạc sĩ Hoàng Vân. Bài hát vừa hào hùng, vừa chứa đầy nhiệt huyết của những người thợ, được kết thúc bằng đoạn ca từ: 'Vùng mỏ ngày nay lớn lên. Bạn trẻ ta ơi chớ quên bước đường đấu tranh đang còn lâu dài. Càng gian khổ càng nhiều vinh quang. Phất cao ngọn cờ trên núi Bài Thơ năm xưa ta đi tới!'...

ngày đăng: 07/05/2011 Nhân Dân