Sách thật, sách lậu: Cuộc chiến chưa có hồi kết

  • 10

Từ 9h sáng nay, chủ nhật 28/11, chủ đề: “Vấn nạn sách giả - Câu chuyện chưa có hồi kết” đã được đưa ra trao đổi trực tiếp trên kênh VTC2, Kênh truyền hình độ nét cao VTC HD9 và tường thuật trực tuyến trên báo điện tử VnMedia. Chương trình đã mời 3 vị khách là những chuyên gia uy tín trong ngành xuất bản cũng như một nữ tác giả được nhiều bạn đọc quý mến: - Ông Nguyễn Kiểm - Cục trưởng Cục Xuất bản – Bộ TT&TT - TS. Nguyễn Mạnh Hùng - Giám đốc Công ty Sách Thái Hà. - Nhà văn trẻ Nguyễn Diệu Linh (bút danh Di Li). Ông có đánh giá như thế nào về tình trạng sách giả tràn ngập thị trường? Chúng ta đang không quản lý được thị trường sách hay phải chăng có những lí do khách quan gì khác, thưa ông? Ông Nguyễn Kiểm: Tôi nghĩ là đây là một bức xúc lớn của ngành Xuất bản, của những người viết, những người yêu văn hóa đọc. Thời gian qua, chúng ta đã rất nỗ lực. Sự nỗ lực đó được thể hiện từ cơ quan, cá nhân, nhà sách, hiệp hội xuất bản Việt Nam nhưng vấn nạn này chưa được giải quyết hiệu quả. Nguyên nhân là do công tác quản lý chưa tìm được tiếng nói chung vì chưa có cơ quan riêng biệt nào có thể làm việc này. Cục Xuất bản, các cơ quan thanh tra kiểm tra, quản lý thị trường... đặc biệt là vai trò của quản lý thị trường cơ sở; Sự phối hợp của các cơ quan, trách nhiệm cụ thể chưa được rõ ràng. Tuy nhiên, cũng phải ghi nhận, thời gian gần đây, vấn đề này đã được quan tâm nhiều hơn. Ví dụ bây giờ nơi nào xẩy ra in lậu, công an phường đó phải chịu trách nhiệm Khán giả Nguyễn Ngọc Hiền, địa chỉ email nguyenngochien_tn@yahoo.com, sinh sống ở Tp. Thái Nguyên gửi cho nhà văn Di Li: “Chị Di Li ơi, là nhà văn, có lẽ ai cũng mong muốn sách của mình được nhiều người tìm đọc. Nhưng trái khoáy là một trong những công cụ để đo đếm độ "hot" của sách ở Việt Nam, chính là việc nó có bị làm giả hay không? Chị nghĩ sao nếu sách của mình “được” chọn in lậu nhiều?”. Tôi xin bổ sung là chữ “được” ở đây nằm trong ngoặc kép! Nhà văn Nguyễn Diệu Linh (bút danh Di Li): Đúng là hiện nay chúng ta đang phổ biến tâm lý đó. Nhưng nếu như 1 người bạn hân hoan báo Trại hoa đỏ được in lậu, tôi đành phải cười theo nghĩ đen và tôi buồn nhiều hơn là vui. Xin được hỏi nhà văn Di Li thêm 1 câu hỏi nữa. Cuốn sách nào của chị bị làm giả và in lậu nhiều nhất tính đến thời điểm này? Có lẽ in lậu nhiều nhất là tiểu thuyết Trại hoa đỏ và chính tay tôi là người đi mua cuốn sách lậu này.ấạp sách vỉa hè trên đường Trần Quốc Hoàn, giá 92 ngàn đồng và có giá 42 ngàn đồng. Người bán không biết tôi là tác giả và tôi mặc cả 30 ngàn nhưng không đồng ý và nói là sách giả thì giá đó là hợp lý và họ đồng ý bán cho tôi 35 ngàn. Đây là một kỷ niệm buồn và khá hài hước. Lên mạng tôi còn có quảng cáo Trại hoa đỏ bản fake in đẹp tràn lan trên mạng. Xin được hỏi ông Nguyễn Kiểm, so với nhiều quốc gia khác thì tình trạng sách giả ở Việt Nam ở mức báo động như thế nào? Ông Nguyễn Kiểm: Có thể nói là so với khu vực Đông Nam Á, so với Singapore và Indonesia thì nước ta đáng báo động đỏ về sách giả, sách lậu. Những nước khác vẫn có nhưng không công khai, không diễn ra ở mức độ cao như nước ta. Việc chống lại phải bắt đầu kiểm soát từ các cơ quan khác nhau. Chúng ta phải phối hợp rất nhiều để chặn việc làm giàu bất chính qua hoạt động in lậu. Tôi nhấn mạnh, trong nhiều cuộc trao đổi, không trải qua nhà in thì không có in lậu. Ngành in nên quan tâm đến các cơ sở in, đó là nơi, nguồn gốc để làm sách giả sách lậu. Thưa ông Nguyễn Kiểm, trong phóng sự vừa rồi có một chi tiết tôi nghĩ là đáng chú ý. Đó là việc lực lượng chức năng chỉ tìm thấy vẻn vẹn 5 cuốn sách giả “Biểu tượng thất truyền”, và số tiền phạt tính trên giá bìa nhân với 5 là gần 1 triệu đồng. 1 triệu đồng tiền phạt với vụ việc vi phạm nghiêm trọng như vậy, phải chăng là quá nhẹ, thưa ông? Ông Nguyễn Kiểm: Xử cái gì cũng phải theo luật, kinh doanh trái phép với sách không bản quyền nó nằm trong khung như vậy. Chúng tôi đang đề nghị sửa đổi. Muốn sửa đổi phải sửa đổi Pháp lệnh xử phạt hành chính, nâng mức vi phạm cao hơn. Thưa ông Nguyễn Mạnh Hùng, tôi được biết chính ông cũng từng tự làm những khảo sát nho nhỏ với độc giả về hiện trạng mua bán sách thật, sách giả. Ông có thể chia sẻ một vài số liệu thú vị trong cuộc khảo sát này không? Ông Nguyễn Mạnh Hùng: Theo tôi, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Thực tế đã rất nhiều sách bị làm giả. Nguyên nhân thứ nhất là kinh tế. Đánh vào lòng tham, tham rẻ của người tiêu dùng. Nhà in sách lậu mong làm giàu nhanh. Sách là tri thức. Sách lậu gây tác hại, bóp méo nền tri thức của đất nước. Quả thật là nếu không có sự phân tích của ông Nguyễn Mạnh Hùng thì bản thân tôi cũng thấy rất khó phân biệt. Chị Di Li, nếu độc giả Di Li đi mua sách, chị có cách nào phân biệt sách thật, sách giả giúp cho họ hay không? Nhiều người nói với tôi là sách giả còn hình thức đẹp hơn nhưng tôi không tin và tôi nhìn thấy có thể nhận ra ngay vì hình thức không được các chủ in lậu chú ý và sách giả hoàn toàn phản cảm và không khó để phân biệt như ông Hùng đã đưa ra từ ví dụ trên. Tôi được biết, ngoài những công việc như viết văn, dịch thuật, làm PR, chị còn là một giảng viên ngoại ngữ. Chúng ta thử đặt ra một tình huống, là sinh viên của chị thường xuyên mua sách photo hoặc giáo trình in lậu để giảm thiểu chi phí. Chị sẽ nói với các em như thế nào? Tôi nhớ có một kỳ niệm sinh viên của tôi ở trường ĐH Văn hóa biết "Trại hoa đỏ" đã được in lậu và tỏ ra hân hoan vì giá hợp túi tiền. Nhưng tôi nói với các em một điều rằng, cách đây hơn 2 thập kỷ chúng ta phải đọc nhưng cuốn sách có giấy in nhòe vì lúc đó còn thiếu thốn nhưng sau 2 thập kỷ chúng ta có một cuốn sách đẹp, chúng thể hiện sự văn minh, một cuốn sách đẹp tạo cho chúng ta cảm hứng muốn đọc. Chỉ vì một khoản tiền không biết lớn hay nhỏ để lựa chọn đọc sách giả thì thật là đáng tiếc. Vì đọc sách là hành vi văn minh, do đó, nếu đã chọn sự văn minh thì nên cố đi tiếp chọn sách thật để thể hiện trọn vẹn là một người văn minh. Khán giả Lê Thu Nga ở quận Lê Chân, Hải Phòng có hỏi: “Tôi thường mặc định rằng sách thật có tem chống hàng giả, bán theo giá bìa, còn sách giả luôn chiết khấu cao, giá rẻ. Nhưng hiện nay có thực tế là tem chống hàng giả cũng bị làm giả, và sách giả còn in đẹp hơn, giá bán cao hơn sách thật. Tại sao lại có câu chuyện ngược đời như vậy, thưa ông Nguyễn Kiểm?”. Một câu hỏi khác từ độc giả Minh Anh ở địa chỉ email minhanh226@gmail.com: “Khi phát hiện ra các điểm bán sách giả, tôi có thể báo cho ai?”. Ông Nguyễn Kiểm: Sách giả lại đẹp hơn và đắt hơn: Tôi chưa nhìn thấy. Tôi đã đi dọc phố Láng Hạ, đường láng, Lê Văn Lương kéo dài, tôi nhìn thấy sách giả đều in xấu hơn. Giá sách giả đắt hơn? đó chỉ là những chiêu lừa, họ phải nâng giá sách giả lên cao, trừ cho bạn triết khấu cao để tạo cho bạn tâm lý mua được sách giá rẻ. Chúng ta có thói quen, mua hàng hóa thông thường, trao đổi thương mại dân gian đem vào mua sách, mua sách vẫn mặc cả. Điều đó đánh vào tâm lý người tiêu dùng. Khi gặp sách giả, bạn gọi cho thanh tra các tỉnh, tôi không thể cung cấp được ngay 63 tỉnh thành, nhưng bạn có thể gọi đến đội quản lý thị trường mà bạn biết gần nhất. Nếu báo về TW, bạn gọi số 04.38254031, chúng tôi sẽ tiếp nhận thông tin và xử lý. Một khán giả ở huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, tại địa chỉ ngochoank48@gmail.com có một câu hỏi dành cho ông Nguyễn Mạnh Hùng: “Đã bao giờ ông Hùng và lãnh đạo công ty của ông phải có một cuộc thương lượng trực tiếp để các đầu nậu “nương tay” chưa?”. Tôi nghĩ đây là một câu hỏi rất thẳng thắn, và ông Nguyễn Mạnh Hùng có thể chia sẻ với chúng ta nhiều điều lý thú. Ông Nguyễn Mạnh Hùng: Chúng tôi đã tìm mọi cách nhưng chưa phát hiện tận gốc các đầu nậu phát hành lậu sách. Nhiều nhà sách thậm chí tỏ ra bất lực, và "buông" trước sách lậu. Chúng tôi đã tổ chức tọa đạm về sách lậu, có lẽ phải tập trung vào ý thức người dân, để họ biết là họ bị móc túi mà không biết. Người làm sách lậu cũng cần thấy rằng họ đang làm hại đất nước. Cuộc chiến chống sách lậu chắc chắn vẫn chưa đi đến hồi kết. Được biết, hàng năm, Cục Xuất bản liên tục phối hợp với các Bộ ngành khác thành lập Đoàn thanh tra liên ngành để thực hiện những chiến dịch truy quét sách giả quy mô lớn. Liệu bao nhiêu năm nữa, chúng ta có thể gặp lại nhau và lạc quan rằng sách giả đã hết thời, thưa ông? Ông Nguyễn Kiểm: Thực hiện Thông tư 16 của Chính phủ, các Bộ, Ban ngành đã phối hợp thành lập đoàn thanh tra liên ngành vào tháng 1/2010 và liên tục thực hiện nhiều chiến dịch truy quét và cho đến nay vẫn chưa có hồi kết thúc. Đoàn đã tiến hành được 12 vụ kiểm tra ở 12 cơ sở khác nhau, xử lý được 3 vụ, khởi tố hình sự 1 vụ. Tôi hi vọng trong 1 thời gian có thể đẩy lùi được vấn nạn này. Quan niệm sách giả nghĩa là in xấu, là chất lượng thấp hiện nay không còn chính xác. Những người làm sách giả không cần quan tâm đến tiền tác quyền, nộp thuế… mà chỉ tập trung vào một việc duy nhất, người trong nghề gọi là “luộc sách”. Họ có cơ hội đầu tư vào hệ thống máy, mực in, công nghệ… Điều này giải đáp cho thắc mắc của một số độc giả khi mua được sách, với tỷ lệ chiết khấu lên tới 50 đến 60%. Hà Bùi

ngày đăng: 16/04/2011 VnMedia